Orthomozaïek, DSM en DTM uitgelegd

Wat is een orthomozaïek?

Een orthomozaïek (orthofoto) is één naadloos luchtbeeld van het hele terrein, samengesteld uit veel foto's en geometrisch gecorrigeerd voor camerahelling en terreinreliëf, zodat het een uniforme schaal heeft. Afstanden en oppervlakten kunnen er direct op worden gemeten, en het is gegeorefereerd, wat betekent dat elke pixel een kaartcoördinaat heeft.

Het wordt gemaakt door elke foto op een oppervlaktemodel te projecteren en de overlappen te mengen. Omdat het op een model wordt geprojecteerd, is het zo goed als dat model: objecten die het oppervlaktemodel slecht beschrijft, zoals een hoge gebouwrand of een dunne paal, kunnen nog steeds overhellen of uitsmeren.

In Orthosite is het orthomozaïek de weergave Ortho. De verwerking mikt op een pixel van 2 cm (voor elke kwaliteitsinstelling die u kunt kiezen hetzelfde), nooit fijner dan de eigen GSD van de vlucht, en vergroot de pixelgrootte alleen als het terrein anders boven 1,5 gigapixel uitkomt. U kunt het ook als kaartlaag in QGIS tonen: het deeldialoogvenster heeft een XYZ-link (QGIS) die de orthofoto als standaard webmercator-tegels aanbiedt voor een alleen-lezen deellink.

Wat is een DSM (digitaal oppervlaktemodel)?

Een DSM is een raster waarin elke cel de hoogte van het bovenste oppervlak bevat: grond, daken, boomkronen, voertuigen en depots. Het is het juiste model voor alles wat op de grond staat, zoals depotvolumes, kroon- en gebouwhoogtes en zichtlijnen.

De celgrootte doet ertoe. Orthosite vraagt de engine om een cel van 3 cm (de instelling dem-resolution) en rastert zijn eigen DSM op de cel waarop de engine uitkomt; de engine begrenst die cel op haar schatting van de grondresolutie (GSD) van de foto's,^[6] omdat een cel fijner dan de GSD alleen interpolatie zou zijn.

Wat is een DTM (digitaal terreinmodel)?

Een DTM is het kale maaiveld: hetzelfde soort raster, maar alleen opgebouwd uit punten die als grond zijn geclassificeerd. Ontwerp- en grondwerk (profileren, drainage, hoogtelijnen, dwarsprofielen) gebeurt tegen de grond, niet tegen wat erop staat.

De terminologie verschilt. Veel bronnen gebruiken DTM en DEM (digitaal hoogtemodel) losjes voor "kaal-maaiveldraster"; in sommige Amerikaanse praktijk bevat een DTM ook breuklijnen.^[5] In Orthosite en deze handleiding geldt: DSM = bovenkant van alles, DTM = kaal-maaiveldraster, en de naam van de methode staat naast een getal, zodat de definitie nooit dubbelzinnig is.

Fotogrammetrie kan niet door dichte vegetatie of gebouwen heen kijken. Een DTM uit foto's is daarom een goede schatting waar de grond zichtbaar is (open terrein, wegen, kale grond, kort gras) en een interpolatie waar dat niet zo is. Waar Orthosite cellen vult zonder gemeten grond, worden ze geïnterpoleerd uit de dichtstbijzijnde gemeten grondcellen en wordt het aantal in de tags van het bestand geteld.

DSM of DTM: wat is het verschil en welke heeft u nodig?

Bij een depot geeft de DSM de bovenkant van het depot en een gedefinieerd basisoppervlak eronder (in Orthosite bijvoorbeeld een vlak door de contour, de getrianguleerde contour of het oppervlak van een eerdere vlucht) de onderkant; het volume is het verschil tussen de twee oppervlakken. De volumehandleiding behandelt de keuze van de basis.

De weergave DSM/DTM van Orthosite toont het hoogtemodel met een kleurenschaal, schaduwreliëf en instelbare hoogtelijnen.

Hoe bouwt Orthosite zijn DSM en DTM?

Orthosite rastert de DSM en DTM zelf uit de puntenwolk in plaats van de rasters van de engine over te nemen. Reden: de engine (ODM) rastert de DSM als het maximum van de punten in elke cel, en die bias groeit met de dichtheid van de wolk. Op een Orthosite-testvlucht (Bräcke, hoge kwaliteit) lag de DSM van de engine bij de GCP's 0,50 cm boven de mediaan van de wolk; het raster van Orthosite lag 0,06 cm eronder. De vergelijking is DSM min de mediaan van wolkpunten binnen 5 cm bij de grondcontrolepunten, een controle van hoe het raster met de wolk overeenkomt, geen nauwkeurigheidsverklaring.

• DSM-cel: het gemiddelde van de punten in de bovenste band van de cel (binnen enkele centimeters van het hoogste punt), zodat een muur of een verdwaald laag punt niet in het oppervlak wordt uitgemiddeld.
• DTM-cel: het gemiddelde van de als grond geclassificeerde punten (klasse 2), geproduceerd door het morfologische grondfilter van de engine.
• Lege cellen binnen de data worden geïnterpoleerd uit de dichtstbijzijnde gemeten cellen; cellen ver van elk punt blijven leeg in plaats van verzonnen. De methode staat in de GeoTIFF-tags.
• Het raster wordt direct in uw gekozen coördinaten- en hoogtestelsel opgebouwd, dus het wordt één keer geresampled, niet twee keer.

Wat zijn een puntenwolk, een 3D-mesh en een TIN?

De puntenwolk is het primaire 3D-resultaat: miljoenen gemeten punten, elk met X, Y, Z en kleur. Ze wordt opgeslagen als LAS of LAZ (LAZ is de gecomprimeerde vorm van LAS^[3]), waarbij elk punt ook een klassenummer draagt; klasse 2 is grond.^[4] Met het Pro-abonnement en hoger classificeert de puntenwolkeditor van Orthosite de wolk met regelgebaseerde filters (grond, lage/middelhoge/hoge vegetatie, gebouw, water, wegdek, draadgeleider, brugdek, ruis), niet met een getraind model, en exporteert de geclassificeerde wolk als LAS of LAZ met de klassen die u kiest, in uw coördinaten- en hoogtestelsel.

De 3D-mesh is een doorlopend getextureerd oppervlak van driehoeken, opgebouwd uit de wolk; ze dient voor inspectie en presentatie, en Orthosite levert haar als OBJ. Een TIN (triangulated irregular network, onregelmatig driehoeksnet) is een landmeetkundig oppervlak: driehoeken tussen geselecteerde punten en breuklijnen, gebruikt voor ontwerp, volumes en machinebesturing. Orthosite bouwt TIN's met breuklijnen zodat sloten en ruggen worden gevolgd in plaats van overbrugd.

Het orthomozaïek en de DSM/DTM zijn 2,5D-producten (één waarde per pixel) afgeleid van dezelfde 3D-reconstructie. Hoogtelijnen, dwarsprofielen en volumes zijn op hun beurt van de oppervlakken afgeleid.

Welke bestanden krijgt u, en in welk coördinaten- en hoogtestelsel?

Downloads worden gemaakt in het coördinatenstelsel en hoogtestelsel dat u voor het project instelt (elke EPSG-code voor het horizontale stelsel; 23 nationale hoogtestelsels in 20 landen, zoals RH 2000, elk per punt toegepast via zijn geoïdemodel of transformatieraster, plus EGM2008, EGM96 en ellipsoïdale hoogtes). De bestandsnamen bevatten de EPSG-code en het hoogtestelsel.

Hoogtes in een bestand zonder eenheidsveld (DXF, CSV, XYZ, OBJ, LandXML) worden omgezet naar de eenheid van het horizontale CRS; GeoTIFF en LAS vermelden meters. De handleiding over coördinatenstelsels legt CRS en hoogtestelsels uitgebreid uit.

Hoe opent u de bestanden in QGIS en meetsoftware?

• QGIS: sleep de GeoTIFF's erin; DSM/DTM-bestanden dragen hun samengestelde CRS (gecontroleerd met GDAL 3.12 / QGIS 3.44). De orthofoto kan ook via de XYZ-link worden toegevoegd (Laag, Laag toevoegen, XYZ-laag toevoegen; stel Max zoom in zoals het dialoogvenster voorstelt). Open een 2DM-TIN als meshlaag, LAZ via Laag, Puntenwolklaag toevoegen.
• Topocad, Gemini, SBG Geo, Trimble: importeer de TIN als LandXML, die Orthosite schrijft met het coördinaten- en hoogtestelsel gedeclareerd.
• AutoCAD en Civil 3D: de TIN als DXF-3DFACE, en tekenlagen als DXF. Controleer het CRS en de eenheid in uw CAD-sjabloon aan de bestandsnaam voordat u coördinaten vertrouwt.

Hoe nauwkeurig zijn deze producten?

De nauwkeurigheid van alle producten wordt door de vlucht bepaald: GSD, overlap, RTK en ingemeten grondcontrole. Met RTK en goed geplaatste GCP's bij 1 tot 2 cm GSD haalt dronefotogrammetrie hooguit ongeveer 1 GSD in het vlak en 2 tot 3 GSD in hoogte ten opzichte van onafhankelijke controlepunten. Een DSM is niet nauwkeuriger dan de wolk waaruit ze komt, en een DTM onder vegetatie is onzekerder dan een DTM op open terrein.

Orthosite rapporteert de behaalde nauwkeurigheid per vlucht aan onafhankelijke controlepunten (nooit de GCP's die in de vereffening zijn gebruikt) volgens de ASPRS Positional Accuracy Standards, Edition 2,^[7] met RMSE en de 95 %-waarde in het vlak en in hoogte en het aantal controlepunten. Beschouw een getal zonder die verklaring als niet geverifieerd.

Laatst gecontroleerd: 2026-10-10